همانطور که در پست های قبل به آقای کن ویلبر اشاره شد – تمرکز و نقطه پرش اندیشه های ایشان تجزیه و تحلیل مبحث آگاهی است و برخی وی را اینشتین آگاهی می نامند ، البته خودش اذعان دارد که نقطه نظرات وی هیچکدام تکیه بر نقطه صفر ندارند و برگرفته و جمع بندی شده از تحقیقات دیگران است و می گوید که بیش از صدها مدل روانشناسی – جامعه شناسی و معنویت گرایی را از شرق و غرب در تئوری هایش لحاظ نموده است .
از جمله مطالب مهمی که به صورت تکراری در مکتوبات و سخنرانی های آقای ویلبر می آید طیف بندی آگاهی است که وی بر اساس طیفی از رنگهای رنگین کمانی – مراحل مختلف آگاهی را از هم متمایز می کند . به نظر می آید این نظریه بسیار تحت تاثیر سپهر های معنوی در ادیان شرقی و نیز برخی نظریات روانشناسی معاصر ( حسب اشاره آقای ویلبر ) باشد . می توان مراحل مختلف این طیف را پارادایم هایی دانست که اندیشه ها – عملکرد – اقتصاد – سیاست – علم و آداب و ....... جوامع انسانی را شکل می دهند و البته آقای ویلبر به درستی اشاره می کند که اولاً این طیف بندی یک مفهوم خطی ندارد که بگوییم جوامع از مرحله یک به مرحله دو و بعد به سه و ..... در حال حرکتند و دوماً اینکه مراحل مختلف حالت بتنی و سفت ندارند بلکه تقریباً ماهیتی مایع مانند دارند که می توانند در هم نفوذ کنند و توسط امواجی در یکدیگر تداخل داشته باشند. با کمی اغماض می توان این نظریه را با تئوری مرکزی هگل ( تکامل عقل در تاریخ ) یکی دانست – و شاید با ذکر یک تفاوت جزیی و آن اینکه کمی نظریه هگل خطی – جبری و اتکای مطلق به خود مولف دارد و لی کن ویلبر معتقد است که مارپیچ آگاهی اش بسوی خود آگاهی حرکت می کند و مولف این نظزیه اختصاصاً آقای ویلبر نیست . و اما تشریح نظریه dynamic spiral of consciousness یا مارپیچ پویای آگاهی :
آقای ویلبر می گوید آگاهی در سیر تحولی خودش در تاریخ بشری به طور اساسی دارای دو مرحله بوده که مرحله اول آن دارای شش دوره و مرحله دوم دارای دو دوره می باشد که هر کدام از این دوره ها را یک رنگ نمایندگی می کند . ( و من نمی دانم چرا همه نظریات بزرگ به سمت یک جبر حرکت می کنند و تمایل به قبول یک جبر در موو منتهای اصلی هستی دارند – آقای ویلبر هم همانند هگل رویکردهای مختلف جماعات بشری را برخاسته از یک آگاهی کلی در هستی می داند که رنگ آن آگاهی انتزاعی و کلی بیانگر رنگ آگاهی تک تک انسانهای مستقر در محدوده زمانی و مکانی یک دوره خاص می باشد )
مرحله اول یا سطح معاش
همانطور که گفته شد مرحله اول دارای شش رنگ به نمایندگی از شش دوره است که هر کدام بیانگر مختصات جمعیت های انسانی و یا دوره های تاریخ بشری نیز می باشد :
1- رنگ بژ ( یا کـِرِم چرک ) : به دنبال نیازهای اولیه مثل آب – غذا – گرما – جنسیت و ایمنی – مفهوم روشنی از خود وجود ندارد و فرد برای بقا و تداوم حیات در گله اجتماعی معنا می یابد .
در کجا یا چگونه دیده می شود : جوامع اولیه انسانی – نوزادان تازه متولد شده – سالخوردگان قربانی آلزایمر – بیماران روانی – توده های گرسنه خیابانی - ... این بخش از طیف دارای 0.1 درصد از جمعیت دنیا و دارای صفر درصد از قدرت توزیع شده در جهان می باشد .
2- بنفش : سلطه جادو – وابسته به جانگرایی یا همزاد گرایی – وجود ارواح خوب و بد – وجود ارواح خوب متضمن نعمت فراوان و ظهور ارواح بد بیانگر قحطی – ناخوشی و بیماری و بلا می باشد – قبیله ها واحد اجتماعی هستند و اصل و نسب و خاطره اجداد شدیداً محافظت می گردد.
در کجا یا چگونه دیده می شوند : در جاهایی که به افسونگری معتقدند – پیمان خون – کینه های کهن – آیین های خانوادگی – قومی – قبیله ای – خرافات قوی – در جهان سوم – این بخش از طیف دارای 10 درصد از جمعیت دنیا و 1 درصد از قدرت توزیع شده در جهان هستند .
3- قرمز : ظهور خدایان – اولین شعله امتیاز خود یا self - قدرتمدار – متوجه قهرمانان – جادویی – اسطوره ها – ارواح – اژدها – کهن الگوها – ایزد بانوان – نیروهای بد و خوب – حضور فئودالها - محافظت اجتماعی در صورت فرمانبری از نظامهای اجتماعی و اقتصادی حاکم ( اگر برده هستی – برده خوبی باش ) – جهان چون جنگل بزرگی است که اگر پایت را از محدوده خویش بیرون نهی ، شغالها و گرگها تو را از هم خواهند درید .
در کجا یا چگونه دیده می شوند : پادشاهان فئودالی – قهرمانان حماسی – رمان سالار مگسها – ستارگان راک و خودشیفتگان عصر ثروت – آتیلا رهبر هون ها – – این بخش از طیف دارای 20 درصد از جمعیت دنیا و5 درصد از قدرت توزیع شده در جهان هستند .
4- آبی : اسطوره های سامان دهی شده و نظام یافته – معین نمودن جهت و هدف زندگی توسط محورهای قدرت در جامعه ( ساختارها و نظام حاکم ) – اصول مطلق – حق – پیامدهای جاودانه نقض قوانین – نظام پاداش برای مومنین و مراعات کنندگان – سلسله مراتب سخت اجتماعی – نظام پدر سالاری – فقط یک راه و یک اندیشه درست است و بقیه همه غلط و منفور هستند – نظم و قانون – کنترل از طریق اهرم گناه – بنیاد گرایی – حکومت های منتظم و ساختار یافته – اغلب دینی یا اسطوره ای – البته می تواند شامل حکومت های نظام یافته غیر دینی نیز باشد .
در کجا یا چگونه دیده می شوند : آمریکای لاتین – مکتب کنفوسیوس چینی - دیکنزی های انگلستان – نظم و انضباط سنگاپور – توتالیتاریسم – دختران و پسران پیشاهنگ – نظم آهنین – شامل 40 درصد از جمعیت دنیا و 30 درصد از قدرت توزیع شده در جهان هستند .
5- نارنجی : عصر موفقیت های علمی – فرار فرد از ذهنیت گله انسانی – به دنبال حقیقت و معنا در سپهر فردیت انسانی - اسلوبهای قیاس و استقرا در اندیشه – جهان دستگاه منطقی – فهم و ببهره برداری از قوانین طبیعت – به سمت منافع کلان مادی – اقتصادی – تجمع قدرت سیاسی –جهان یک صحنه شطرنج است پس برنده باش – پردازش قدرت – دستکاری منابع طبیعی برای منافع شرکتهای بزرگ – تراست ها –
در کجا یا چگونه دیده می شوند : در رمان اطلس شانه هایش را بالا می اندازد - Atlas Shrugged ـ -خانم آین رند ( این رمان اکنون به صورت یک فیلم در آمده و من هفته پیش در yahoo movies دیدم که بخش اول فیلم ، این هفته در آمریکا اکران می شود ) – عصر روشنگری – طبقات متوسط در سراسر جهان – تولید لوازم مصرفی – استعمار – جنگ سرد – صنعت مد – ماتریالیسم – اومانیسم سکولار – لیبرالیسم خودمحور – شامل 30 در صد از جمعیت دنیا و 50 درصد از قدرت توزیع شده در جهان می باشد .
6- سبز : حساس به خود فردی – عضو انجمن یا اجتماعات کمونیستی – حساس به محیط زیست – ارتباطات شبکه ای – اعتقاد به آزادی روح بشر از حرص و آز و دگماتیسم – احساسات و مراقبه جایگزین عقلانیت سرد – اعتقاد به گایا ( روح زمین یا هستی که از خود مراقبت می کند ) – بر علیه سلسله مراتب آهنین – برقراری باندهای جانبی و فرعی ( توزیع عادلانه قدرت ) – تاکید بر گفتمان – انتخابات آزاد – تاکید بر ارزش ها – تصمیم گیری بر اساس مصالحه و اجماع – معنویت تازه – هماهنگی – غنی سازی پتانسیل انسانی – به شدت برابری طلب – ارزش های کثرت گرا – ساخت اجتماعی بر اساس واقعیات – سیستم ارزش های نسبی – جهان بینی ارزشهای کثرت گرا – تفکر غیر خطی – احساسات و اهمیت به ساکنان زمین و ..
کجا یا چگونه دیده می شوند : اعتقاد عمیق به اکولوژی – پسامدرنیسم – هلند – مراقبت های بهداشتی در کانادا – الهیات آزادی بخش – شورای جهانی کلیساها – صلح سبز – حمایت از حقوق حیوانات – فوکو – دریدا – دوران پس از استعمار – شامل 15 درصد از جمعیت دنیا و دارای 10 درصد از قدرت توزیع شده در جهان هستند ( آقای وبلبر معتقد است که 20 الی 25 درصد از جمعیت آمریکا به رنگ سبز هستند . )
........................
با تکمیل این مرحله ذهن بشر برای یک پرش کوانتومی در عرصه آگاهی آماده می شود برای پرش از مرحله معاش به مرحله بودن یا سطح دوم تفکر و آگاهی و البته هر موج فرا و در بر گیرنده موج قبلی است همانطور که سلسله مرتب مولکول – سلول – بافت – اندام وجود دارد این امواح و مراحل هر کدام در بر گیرنده و نه واپس زننده مرحله قبل خود هستند . علاوه بر این هر موج می تواند به خودی خود و مستقل از دیگری فعال شود و در شرایط اضطراری به عنوان یک الزام و تبعیت اجباری مطرح شود – مثلاً ممکن است ما در مقابله با دشمن از رنگ آبی و در دوست یابی از رنگ سبز و در حکومت از رنگ قرمز بهره ببریم . و البته نقطه مشترک همه دوره ها در سطح یک واکنش منفی آنها به هر چه " غیر خود " است و هر گاه که احساس خط نمایند از خود بر علیه " غیر " واکنش نشان می دهند . و رتبه بندی و سلسله مراتب کم و بیش در همه وجود دارد .
و البته همه اینها با شروع سطح دوم آگاهی تغییر می یابند – مرحله دوم اشراف کاملی به توسعه از داخل دارد – و بر خود خویشتن آگاه است – و زمانی که در سپهر سبز کم کم اندیشه های کثرت گرایی رشد و توسعه می یابند و به نحوی حاشیه ها هم به درون متن فرا خوانده می شوند و به آنها اهمیت داده می شود کم کم زمینه برای مرحله دوم آگاهی یعنی کثرت گرایی و پس از آن بینش انتگرال هموار می شود .
ویلبر اشاره می کند که حسب ابعاد مختلف تئوری پردازان dynamic spiral of consciousness
یا مارپیچ پویای آگاهی- دو موج دیگر در راه است :
مرحله دوم یا سطح بودن
7- موج زرد : سیستم ها و فرم ها – حکومت های مصلح – تکمیل دانش و مهارت – افزایش پیچیدگی ها – مکتب مساوات بشری – سلسله مراتب تو در تو و ... در حال حاضر شامل یک در صد جمعیت و 5 درصد از قدرت توزیع شده در جهان هستند .
8- موج فیروزه ای : سیستم جامع جهانی - امواج انرژی های ادغام شده (waves of integrative energies) – اتحاد احساس و علم – نظم جهانی – مد آگاهانه – اتحاد بزرگ در تئوری و واقعیت – هارمونیک – جریان نیروهای عرفانی فراگیر – در حال حاضر شامل 0.1 درصد از جمعیت دنیا و یک درصد از قدرت توزیع شده در جهان می باشد .
موج دوم با کمتر از دو درصد از جمعیت دنیا دارای مصداقهای نسبتاً نادر در جهان می باشد – کم و بیش شامل تئوری پیچیدگی – سیستم های جهانی اندیشه گری – نظریه انتگرال – ماندلا – گاندی – کثرت گرایی جامع و ....... هر چند کن ویلبر معتقد است که به زودی بر کمیت این دو موج شدیداً افزوده خواهد شد.
<<<<<<<<<>>>>>>>>>>>
اگر چه این متن یک ترجمه آزاد محسوب می شود ولی اصل مقاله از این آدرس قابل دستیابی است
http://rationalspirituality.com/articles/Ken_Wilber_Spiral_Dynamics.htm
